• Lubię...
  • w krótkiej formie
• Restauracje
• Historia Wałbrzycha
  • Historia do wieku XVII
  • Wiek XIX
  • Wiek XX
• Zabytki Wałbrzycha
• Atrakcje turystyczne
  • Okolice Wałbrzycha
  • Góry Sowie
  • Góry Stołowe
  • Skalne Miasto
  • Rudawy Janowickie
• Fundacja

Wiek XX

Wałbrzych w toku swego rozwoju przekształcił się z małego miasteczka w typowe miasto przemysłowo-górnicze średniej wielkości. Miasto korzystało z dobrej, wynikającej ze zwycięskiego końca wojny z Francją, koniunktury. Przyłączenie do Niemiec Alzacji i Lotaryngii wzmocniło poważnie nie tylko gospodarczy, ale i militarny potencjał państwa Hohenzollernów. Widomym znakiem szybkiego rozwoju staje się nie tylko górnictwo, ale i inne branże przemysłu fabrycznego. W 1882 roku, Gustaw Hoffman zbudował w Boguszowie pierwszy regenerator koksu. Dzięki nowej metodzie, obok koksu - drugim produktem koksowania stał się gaz. W ten sposób położono podwaliny pod rozwój nowego przemysłu produktów węglopochodnych . Ulepszenia i poprawki do technologi Hoffmana wprowadzał przez wiele następnych lat Karl Otto.

Wałbrzych do roku 1918 stał się centralnym ośrodkiem administracyjnym i oświatowym. Zarówno miasto jak i południowo-wschodnia część byłego powiatu wałbrzyskiego, położona w dolinie Bystrzycy, były silnie uprzemysłowione. Ponadto Funkcjonowały uzdrowiska w Szczawnie Zdroju, Jedlinie Zdroju i Sokołowsku. Natomiast na skutek zaniku wód mineralnych, po roku 1873 roku rolę uzdrowiska przestał pełnić Stary Zdrój.

Wałbrzych stanowił coś w rodzaju federacji osiedli, połączonych ze śródmieściem długimi liniami komunikacyjnymi. To niekorzystne ze względów komunikacyjnych i dojazdu do pracy ukształtowanie powierzchni, okazało się genialne z punktu widzenia zdrowotnego, zapewniając miastu wiele zieleni i powietrza.

Rozwój urbanistyczny Wałbrzycha w pierwszych latach XX wieku szedł w kierunku przedmieść. Zabudowano w śródmieściu dzisiejsze otoczenie placu Grunwaldzkiego i placu Tuwima, zasklepiono chodnikiem ulicznym płynący wzdłuż Alei Wyzwolenia potok górski. Zniknął miejski młyn wodny. Zlikwidowano pastwiska. Pod Górą Straceń, zwaną dziś Górą Parkową, w pobliżu zbocza prowadzącego do Nowego Miasta, stał nie istniejący już dziś domek kata. Zbudowano kilka wodociągów. Równocześnie ruszyły tramwaje. Powstały budynki szkolne, szpitale, banki, sala widowiskowa, dom towarowy. W 1900 roku w miejscu zburzonego kościoła św. Michała zbudowano nowy kościół katolicki. W sylwetce miasta jednak szczególnie uwidaczniały się zmodernizowane kopalnie węgla, linie wysokiego napięcia i dworce - Wałbrzych Miasto i Wałbrzych Główny.

W czasie I wojny światowej, okresie międzywojennym i w czasie II wojny światowej, Wałbrzych stale rozwijał się jako ośrodek przemysłu węglowego i ciężkiego. Miasto rozrastało się terytorialnie. Do 1934 r. w jego granicach administracyjnych znalazły się: Stary Zdrój, Nowe Miasto, Gaj, część Poniatowa oraz Podgórze. W tym też okresie nastąpił znaczny rozwój zabudowy miasta - powstało wiele niefunkcjonalnych i nijakich budynków czynszowych. Powstały również reprezentacyjne budynki mieszkalne oraz użyteczności publicznej przy nowopowstałej Alei Wyzwolenia, a także małe i zgrabne osiedla domków jedno - i dwurodzinnych na terenie Starego Zdroju, Nowego Miasta i Podgórza.

Rozpętana przez nazistów II wojna światowa przyniosła przemysłowi Wałbrzycha swoisty rozkwit. Koksownie, huty, fabryki - wszystko wprzęgnięto w machinę wojenną. Bombardowania niemieckich zagłębi na zachodzie Rzeszy dodatkowo wzmogły apetyt na węgiel i inne produkty z prowincjonalnego, spokojnego Wałbrzycha. Dla niemieckich "panów" niewolniczo pracowali więźniowie dziesiątek rozsianych po Dolnym Śląsku filii obozu koncentracyjnego Gross-Rosen.