• Lubię...
  • w krótkiej formie
• Restauracje
• Historia Wałbrzycha
  • Historia do wieku XVII
  • Wiek XIX
  • Wiek XX
• Zabytki Wałbrzycha
• Atrakcje turystyczne
  • Okolice Wałbrzycha
  • Góry Sowie
  • Góry Stołowe
  • Skalne Miasto
  • Rudawy Janowickie
• Fundacja

Wiek XIX

Bardzo ważnym punktem w dziejach miasta jest początek XIX wieku. W 1806 roku, kiedy to klęska pod Jeną i Auerstdt obaliła mit o niezwyciężonej armii frederycjańskiej, Wałbrzych, jak wiele innych śląskich miast, znalazł się w bardzo niekorzystnym położeniu finansowym. Rosła kontrybucja wojenna. Równocześnie groził kwaterunek oddziałów wojskowych, napoleońskich i pruskich, przeciągających przez Pogórze Sudeckie. Wałbrzych przez 6 dni kwaterował ponad 6 tysięcy żołnierzy. Koszty były ogromne. Po zawarciu traktatu tylżyckiego Wałbrzych, podobnie jak cały Śląsk - wkraczał w nowy okres rozwoju.

Wałbrzych należał do miast małych. Mimo to w 1818 roku stał się siedzibą nowo utworzonego powiatu wałbrzyskiego, wydzielonego z południowej części powiatu świdnickiego. Miasto liczyło wówczas 1836 mieszkańców, wśród których było aż 515 górników.

wszechnie oczekiwano reform. Nie tylko miasto, ale i okoliczne wsie żyły nadzieją zmian. Pod wpływem Królestwa Westfalii z zniesienia poddaństwa w Księstwie Warszawskim, 9 października 1807 roku podjęto dzieło reform w Pru-sach. Edykt znosił poddaństwo wszystkich chłopów zezwalał nieszlachcie nabywanie dóbr szlachec-kich. Ludność swobodnie mogła szukać zajęcia w przemyśle, co na terenie przeludnionego Pogórza Sudeckiego miało szczególne znaczenie.

Kolejny akt prawny ogłoszono 19 listopada 1808 roku. Chodziło o pozyskanie miejskich warstw posiadających i wskrzeszał samorząd miejski, wybierany na zasadach cenzusu majątkowego. Wałbrzych z miasta "pośrednio podległego", na mocy edyktu przekształcił się w osadę niezależną od dotychczasowego właściciela, którym była rodzina Hochbergów, zamieszkała położony nieopodal zamek Książ. Edykt dzielił miasta na wielkie, pow. 10 tys. mieszkańców, średnie, od 3,5 do 10 tys i małe - poniżej 3,5 tysiąca mieszkańców. Wałbrzych znalazł się w grupie 3 i miał prawo posiadania 24 osobowej Rady Miejskiej. Reprezentowała ona na ogół obywateli i działała w ich imieniu. Do obowiązków Rady należało uchwalanie danin komunalnych, dokonywanie ich podziału i wie-le innych, drobniejszych uprawnień. Decyzje mogły zapadać tylko kolegialnie.

Losy miasta w XIX wieku wiązały się ściśle z rozwojem górnictwa węgla kamiennego. Jemu też zawdzięcza się szybki przyrost ludności Wałbrzycha. Wkroczenie w okres industrializacji jeszcze przyspieszyło ten proces.

Spośród zabudowań wyróżniały się kościoły i budynki urzędów, w tym Urzędu Górniczego, Urząd Powiatowy, Starostwo, magistrat. W latach 1855-1856 zbudowano ratusz w stylu neogotyckim (architekt Hermann Wassermann). Mimo wszystko aż do połowy wieku Wałbrzych nie stracił swojego małomiasteczkowego charakteru. Dominujące było górnictwo w mniejszym stopniu przemysł włókienniczy. I to rozwój tych branż spowodował, że do końca wieku Wałbrzych powiększył czterokrotnie liczbę mieszkańców, do 8 tysięcy w roku 1885.